حالا، چهل وهشت سال پس از آن روزهای طلایی، نصرت الله کریمی در سن ۹۵ سالگی در تهران درگذشت، درحالی که ۴ دهه به دلیل سوژه قرار دادن همین باورها و عقاید خرافی، اجازه کار کردن نداشت و ممنوع التصویر بود.
نصرت کریمی بازیگر سریال دایی جان ناپلئون درگذشت
نصرت کریمی، اولین فیلمساز اجتماعی سینمای ایران بود که زبان عبیدزاکانی در ادبیات فارسی را در سینمای ایران اجرا کرد اما تعصب و ناآگاهی برخی از مذهبیون، این فیلمساز و بازیگر را به محاق برد. او نیز در کنار طیف گسترده ای از سینماگران قبل از انقلاب همچون هژیر داریوش، فرخ غفاری، فریدون گله و بازیگرانی چون بهروز وثوقی، محمدعلی فردین و ناصر ملک مطیعی، به واسطه عدم انطباق با شرایط ایدئولوژیک حکومت جدید از فعالیت منع شد.
در این میان، پرونده نصرت کریمی از دیگران قطورتر و سنگین تر بود. فیلم "محلل" در بهمن ماه ۱۳۵۰ با موضوع حکم فقهی "سه طلاقه" کردن و طرح مسئله محلل، نقدهای تُند مذهبیون را به دنبال داشت. مرتضی مطهری یکی از این منتقدان بود که بدون اینکه "محلل" را دیده باشد، ساخت آن را توهین به اسلام و تحریف فقه دوازده امامی اعلام کرد.
این واکنش، پس از وقوع انقلاب و در جریان انقلاب فرهنگی، تا صدور رأی قطع دست نصرت کریمی برای نگارش فیلمنامه "محلل" و اعدام برای ساخت آن، شدت یافت. اما به گفته پسرش بابک کریمی این حکم به دلیل محبوبیت نصرت کریمی و عدم فعالیت سیاسی اش، به ممنوعیت کار کردن در سینمای ایران تا پایان عمر تبدیل شد. بی بی سی
نصرت کریمی، جزو فیلمسازانی است که بعد از انقلاب در رسانه ها و مجلات سینمایی کمتر به آنها پرداخته شده است و درباره فیلم هاش نقد نوشته. فیلم "محلل" خطوط قرمز عقاید و ایدئولوژیک نظام جمهوری اسلامی را آن هم پیش از وقوع انقلاب، به چالش کشیده بود و می توان گفت با نوعی پیش گویی نسبت به وضع قوانینی براساس اصول شرعی، حتی هشدار داده بود. همین مختصات سینمای اجتماعی کریمی که به گفته خودش رعایت ذوق عامه را کرد، به کلی نادیده گرفته و سانسور شد.
پوریا پورسرخ | بیوگرافی کامل و عکس های پوریا پورسرخ
او جدا از حرفه فیلمسازی، بازیگری توانا و محبوب نیز بود و ایرانی ها، ایفای نقش وی در بیش از ده ها فیلم و سریال از جمله در نقش "آقاجان" در سریال به یادماندنی "دایی جان ناپلئون" ساخته ناصر تقوایی را همچنان ستایش می کند
نصرت کریمی در طول سالهای ممنوعیت کار در سمت بازیگر و کارگردان سینما، به کاشت و فروش کاکتوس، مجسمه سازی و عروسک سازی پرداخت. این هنرمند سینما و هنرهای تجسمی، باوجود همه محدودیت ها و انکارشدن ها، به واسطه گستردگی شاخه های توانمندی اش، به طور نامحسوس و پشت پرده، در عرصه های انیمیشین سازی، تئاتر عروسکی و ساخت تیزرهای تبلیغاتی از جمله کنترل آلودگی هوا و صرفه جویی سوخت روزگار خود را سپری کرد و بسیار فعال بود و نمایشگاه های متعدد مجسمه برگزار کرد.
نصرت کریمی با ساخت سه گانه "درشکه چی" ۱۳۵۰، "محلل" ۱۳۵۰ و "تختخواب سه نفره" ۱۳۵۱، و فیلم "خانه خراب" ۱۳۵۴ از مهمترین سینماگران واقع گرا و اجتماعی دهه پنجاه ایران بود. هم گیشه سینماها را داشت و هم استاندارد سینمای روز دنیا را به آثارش تزریق کرده بود. این ترکیب کم نظیر، حاصل قریب به دو دهه مشق و دستیاری کریمی در سبک رئالیسم سینمای ایتالیا و همکاری با فیلمسازانی چون ویتوریو دسیکا و لوکینو ویسکونتی بود.
آمنه سادات ذبیح پور خبرنگار و همسرش +بیوگرافی کامل
تنفس در هوای ناب رئالیسم و شناخت جامع و وسیعش از جامعه ایران، از نصرت کریمی فیلمسازی پدید آورده بود که قادر به شناسایی معایب و نقصان فرهنگی اجتماع خودش بود و از اشتراک گذاری آن با مردم هراس نداشت.
قرار گرفتن در حد واسط سینمای موج نو و "فیلمفارسی"، آن هم با چاشنی طنز، مهارتی است که فیلمسازان سینمای اجتماعی کنونی ایران به دنبالش هستند. او در آثارش باورهای خرافه برخاسته از عرف و شرع جامعه ایران به کاریکاتوری بدل شد و از این باورها در راستای خنداندن مخاطب بهره گرفته شد.
این خنده در "محلل" به مناسبات پیچیده حکم فقهی مربوط به مسئله "سه طلاقه" کردن و پیدا کردن "محلل" از مخاطب گرفته می شود، در "درشکه چی" از تعصب پسر خانواده بر ازدواج مجدد مادرش و در "تخت خواب سه نفره" به مجوز شرعی چندهمسری برای مردان.
تجربه بازیگری در نمایش های سنتی و تماشاخانه ها و همکاری با گروه تئاتر عبدالحسین نوشین رگ خواب، مخاطب ایرانی را به دست کریمی داده بود. خانواده ایرانی دهه پنجاه، سوژه آثارش به عنوان یک فیلمساز بود و پیکان تیز نقدش، نقش سنت ها در بافت خانواده به عنوان هسته اصلی موثر بر اجتماع بود و سعی در آگاهی بخشی به مردم و برابری در خانواده از این مسیر داشت. شاید یکی از دلایل خشمی که بر او نشانه گرفته شد، نیز همین باشد. چنانکه منتقدان دیروز و امروز سینمایش، همچنان با نمایش الگوی خانواده ایرانی خارج از چارچوب های مورد تایید حکومت مانند "خانه پدری" مقاومت می کند.
پس از انقلاب ۵۷، بسیاری از سینماگران موفق ایرانی از گوگوشو پوری بنایی تا ایرن و نصرت الله وحدت خانه نشین و تبعید اجباری شدند. انقلاب آینده هنری این هنرمندان را برای همیشه دگرگون و ویران کرد. بسیاری از آن ها دور از چشم مردم و در تنهایی، گوشه گیری و تلخ کامی را زیستند و با عدم اکران فیلم هایشان و تخریب هنرنمایی هایشان مواجه شدند.
درباره وب
