شب یلدای 98، شنبه ۳۰ آذر ۱۳۹۸ هجری شمسی. بین غروب آفتاب جمعه آخرین روز پاییز (۳۰ آذر) تا طلوع آفتاب اولین روز زمستان (۱ دی) می باشد. این روز برابر با ۲۱ دسامبر ۲۰۱۹ میلادی و ۲۴ ربیع الثانی ۱۴۴۱ هجری قمری است.
زمان شب یلدا به تاریخ میلادی متغیر است و احتمال دارد ۲۰، ۲۱ یا حتی ۲۲ دسامبر باشد.
برای مثال تاریخ شب یلدا ۹۷ و ۹۶ معادل ۲۱ دسامبر ۲۰۱۸ و ۲۰۱۷ ولی در سال ۹۵ این شب معادل ۲۰ دسامبر ۲۰۱۶ بود.
یلدا واژه ای سُریانی به معنای زایش و تولد است. سریانی زبانی بود که در میان مسیحیان رواج داشت.
این معنا، از بررسی و تحقیق در واژه نامه ها و کتاب های تاریخی به دست آمده است.
زمان عوض کردن ضد یخ ماشین و خودرو
ابوریحان بیرونی، دانشمند همه فن حریف و تقویم شناس، از شب یلدا با نام میلاد اکبر یاد می کند؛ و منظور از این نام را میلاد خورشید دانسته است. مطالب آموزشی
کتاب آثار الباقیه نوشته اوست. کتاب به عربی نوشته شده و در حال حاضر، چند ترجمه فارسی از آن منتشر می شود.
ابوریحان در این کتاب گاه شماری و تقویم اقوام مختلف را بررسی کرده است.
اگر علاقمند باشید می توانید مراسمات و جشن های اقوام باستان را در این کتاب مطالعه کنید.
دقیقا مشخص نیست که واژه یلدا چه زمان و چطور وارد زبان فارسی شده است.
از تاریخ اینطور بر می آید که، مسیحیان اولیه که در روم زندگی سختی داشتند و عده ای از آنان به ایران مهاجرت می کنند.
به علت نزدیکی فرهنگی، این واژه سریانی به فارسی راه پیدا می کند.
شب چله در حقیقت همان شب یلدا ست. چون از فردای این شب، چله بزرگ زمستان آغاز می شود به آن شب چله می گویند.
ایرانیان در زمان های قدیم، یک نوع تقویم کلی نگر هم داشتند.
این تقویم بیشتر در کار های کشاورزی و دامپروری کاربرد داشت. آنها دو موقع از سال را به نام چله می شناختند.
چله تابستان که از تیر شروع می شد و چله زمستان که از دی ماه.
چله ها هر کدام به دو دوره تقسیم می شدند؛ چله بزرگ و چله کوچک. چهل روز ابتدایی را چله بزرگ و بیست روزِ بعد را چله کوچک می نامیدند.
چله بزرگ زمستان، که درست بعد از شب یلدا آغاز می شود؛ شروع زمستان است و شدت سرما در آن بیشتر است.
چله بزرگ تا دهم بهمن طول می کشد. پس از آن، چله کوچک شروع و تا اول اسفند ادامه دارد.
شدت سرما در چله کوچک کمتر است و آسیب کمتری هم می رساند.
چهار روز پایان چله بزرگ، و چهار روز آغاز چله کوچک را، چهار چهار می گویند؛ که نهایت شدت سرما در این مدت اتفاق می افتد.
تاریخچه شب یلدا به گذشته های بسیار دور بر می گردد. اما قدمت دقیقش مشخص نیست.
برخی باستان شناسان، تاریخ شب یلدا را هفت هزار ساله می دانند.
آنها به ظروف سفالی دوره پیش از تاریخ، استناد می کنند.
این ظروف دارای نقوش حیوانیِ ماه های ایرانی، مانند قوچ و عقرب هستند.
البته این نقوشِ در کتیبه ها و یافته های باستان شناسی کمیاب اند.
اما باستان شناسان معتقدند، می شود آیین مربوط به شب یلدا را تا هفت هزار سال قبل، ردیابی کرد.
با همه ی اینها آنچه به عنوان شب یلدا رسمیت یافته، به حدود ۵۰۰ سال، قبل از میلاد برمی گردد.
یلدا در زمان داریوش یکم به تقویم رسمی ایرانیان باستان، وارد شده است.
تقویمی که برگرفته از گاه شماری بابلی ها و مصری ها ست.
آداب و رسوم شب یلدا در طول زمان تغییر چندانی نکرده است.
قدیم دور کرسی می نشستند؛ قبل تر از آن دور آتش جمع می شدند؛ و الان بخاری ها مجلس را گرم می کنند.
آتش در گذشته نماد خورشید بود و برپا کردن آتش به خاطر پاسداشتش انجام می شده است.
البته برخی هم عقیده دارند که آتش را برای برطرف کردن نحسی اهریمن و تاریکی روشن می کردند.
وظیفه این آتش از بین بردن و فراری دادن تاریکی و نیروهای اهریمنی بوده است.
مثل گویی که نوعی شعرخوانی و داستان خوانی است در قدیم اجرا می شده .
به این صورت که خانواده ها در این شب گرد هم می آمدند و پیرترها برای همه قصه تعریف می کردند.
مثل قصه های کوچک و داستان های غیر واقعی اند. بیشتر قهرمان های آن جانوران، دیوان و پریان هستند و برای سرگرمی و خوشایند کودکان گفته و یا نوشته می شوند.
در هر نقطه ای از کشور قصه های مربوط به فرهنگ خودشان رواج بیشتری دارد.
مثلا آذربایجانی ها قصه حسین کرد شبستری می خوانند و خراسانی ها بیشتر از داستان های شاهنامه داستان سرایی می کنند.
معمولا در شب های یلدا بزرگ فامیل به دیوان حافظ تفالی می زند.
به این ترتیب که مخاطب فال نیت کرده و بزرگ مجلس این جمله یا شبیه به این را می گوید: ای حافظ شیرازی، تو کاشف هر رازی، من طالب یک فالم، بر من نظر اندازی…
بعد لای دیوان را باز می کند. غزل بالای سمت راست، جواب تفال است.
اگر وسط غزل باشد، فال از ابتدای غزل که در صفحه پشت است، خوانده می شود.
سه بیت از غزل بعدی نیز شاهد فال خواهد بود. بعد از خواندن غزل، فال را تفسیر می کند.
اگر محتوای شعر مثبت باشد فال را خوب و اگر نباشد آن را بد می دانند.
از آنجا که عمده غزلیات حافظ دارای محتوایی عرفانی، عاشقانه و امیدوارکننده است؛ فال ها معمولا روحیه بخشند.
جزء جدایی ناپذیر دیگر شب یلدا، شاهنامه خوانی ست. این رسم از دیرباز در ایران رایج بوده.
جذابیت شاهنامه خوانی به شیوه نقالی چند برابر می شود.
متاسفانه این رسم نقالی در حال نابودی ست. باید خیلی خوش شانس باشید که در خانواده تان چنین فردی داشته باشید.
از جذاب ترین آیین های شب یلدا یا شب چله، سفره و خوردنی های آن است.
سفره شب یلدا شامل میوه های مخصوص، آجیل مخصوص و دیگر تنقلات است.
در شب چله در دوران قدیم، سفره ای به نام میَزد پهن می کردند.
آنها میوه های تر و خشک، آجیل یا به اصطلاح زرتشتیان لُرک بر سفره می گذاشتند.
لرک از اجزای اصلی این سفره بود و در واقع ولیمه این جشن به حساب می آمد.
از اجزای دیگر این سفره آتشدان، عطردان، بخوردان و بَرسَم را می توان نام برد.
بَرسَم وسیله ای برای دعا خوانی ست که از جنس شاخه گیاهی خاص و یا فلزِ برنج و نقره ساخته می شود. تاریخ شب یلدا 98.
درباره وب
